viernes 31 de julio de 2009

TADELSA D TAMELMADT (Cultura y educación)

Actividad, trabajo, función. Tawuri / tiwura
Agenda. Tamektayt. Taktawt
Analfabetismo. Teqqwbbanit
Analfabeto. Aqubban / iqubbanen
Análisis. Asemmesled / Isemmeslidän
Ancestros, parientes. Imiriwen
Antropología. Talsasnet
Alfabeto. Agemmay / igemmayen
Alfabetización. Taqbbanit
Alfarería. Tamsalt (Kab.)
Archivo. Asdaw
Arte. Taẓuṛi / tiẓuṛiwin
Artesanía. Tinḍi / tineḍyin
Artículo. Amagrad / imagraden
Artista. Anazur
Arqueología. Tirekkisent
Arquitectura. Tasegda / tisegdiwin
Asimilación. Tamsertit / timsertay
Astronomía. Tasnatrit
Biblioteca, librería. Takafut
Biografía. Tameddurt / timeddurin
Bolígrafo, pluma. Aghanib / ighaniben
Biología. Tudersent. Tidurssent
Cantante. Amarir
Carta. Tabrat / tibratin [ár]
Cartera, maleta. Tasufra. Ackar
Certificado. Tugga
Ciencia. Tamassa / timassanin. Mesnet. Tussna / tussniwin
(Metodología. Tasnemmekt)
Científico. Amassan / imassanen
Cifra. Azwil
Cine. Sinima
Civilización. Tagherma / tighermiwin
Civilización mundial. Tagherma tamaḍlant
Clase, aula. Tadala
Comisión. Taymunt / taymunin
Comunicación, mensaje. Amsawaḍ
Conceptos. Timidranin
Conciencia. Afrak
Concierto. Abaraz / ibarazen
Conclusión. Tagrayt
Conferencia. Asarag / isaragen
Consejo, asamblea. Aseqqammu
Contacto. Anyalkam. Anermis
Contenido (libros, artículos...). Tumuyt
Conjugación. Asefti
Creadores. Imesenflulen
Cuaderno. Allug / ilaggen
Cuento. Tamacahut / timucuha
Cultura. Tadelsa. Idles
Cursillo teorico. Tannant / tinnanin
Curso. Tamsirt / timsirin
Deberes. Imasen n tirghi
Dialecto. Tantala / tantaliwin
Diccionario. Amawal / imawalen
Dibujo. Unugh. Tinnight
Diseño. Tinnight
Disco. Afakan / ifukan (Tua.)
Diversidad. Temennawt
Documento. Tagtart / titgarin. Arra / arrâten (v.t. texto)
Edición. Taẓṛigt / tiẓṛigin (Kab.)
Educación. Tamelmadt. Taratin. Asinen (Kab.)
Ejemplo. Amyag. Amedya / imedyaten
Ejercicio. Alaghmu / ilughma (Kab.)
Epigrafía. Tarhasnet
Erudito. Amusen
Escritor. Amaru / imaraten
Escritura. Tirra
Escuela. Tinmel / tinmal. Tasnawit. Agherbaz / igherbazen (Kab.)
Escuela primaria. Tamezuyt
Escultura. Tasreghta / tisreghtiwin
Espacio. Tasgat. Asays / isuyas. Tallunt / tallunin
Estudio. Tezrawt / tizrawin
Estudiante. Anelmad / inelmaden
Estudiante (fem.). Tanelmadt
Estuche. Tanakat
Esquema. Azenzigh / izenzighen
Enciclopedia. Tansanayt
Ensayo, reflexión, pensamiento. Amyar / imyaren
Enseñanza. Aselmed
Entrevista. Amsawl
Estándart. Anaway. Unificado. imun.
(Tamazight estandart. Tamazight tanawayt)
Éxito. Asmurs
Examen. Akayaḍ / ikayaḍen
Exposición, explicación. Aḍriṣ. Azegzi / izegziyen
Expresión, fórmula. Tanfalit / tinfaliyin (Kab)
Etnia. Afgan / ifganen
Evaluación. Tayadust
Film, película. Asaru / isura (Kab.)
Filosofía. Tafelsuft. Tasnessent
Femenino. Tawtemt
Fonética. Timsislit / timsisliyin
Formación. Tanning / tannanin
Fotografía. Tawlaft / tiwlafin. Awlaf / iwlafen
Fracaso. Tuḍut
Frase. Tawinest / tiwinas
Fuente. Aghbalu / ighbula
Gramática. Tajeṛṛumt / tijeṛṛumin
Geografía. Tarakalt
Geometría. Tarzeggant. Tanzeggit / tinzeggiyin (Kab.)
Guía. Anemmal
Habla. Inaw / inawen
Historia. Tanfust. Amezruy / imezruyen (Kab.)
[Prehistoria. Azarmezruy.
Antigüedad. Taglest / tigelsin
Antiguo. Agles / igelsen]
Hoja, folio. Tanfult (v.t. documento)
Humanismo. Talsawit (Kab)

Humanidad. Talsa / talsiwin (Kab)
Identidad. Tamagit . Temust / temusen
Idioma, lengua. Tutlayt / tutlayin
Ignorancia. Tennuzgha
Imagen, foto. Awlaf / iwlafen. Tawlaft / tiwlafin
Inauguración. Taẓunẓut / tiẓunẓutin (Kab)

Inteligencia. Tayṭṭi. Tigzi (Kab)
Inteligente. Agurdi / igurdan. Amegzu / imegza (Kab)
Instituto. Asinag
Información. Talghut (neo)
Informe. Aneqqis
Ingeniería. Talanjenyurt

Investigación. Tagmi. Investigación científica. Tagmi tussnit
Juego. Urar / irura
Lápiz. Akeṛṛaj
Lección, tema. Tamsirt / timsirin
Lector. Ameghra / imeghran
Lectura. Tighri. Taghuri / tighuryin (Kab)
Lengua, idioma. Awal. Tutlayt / tutlayin
Letra. Asekkil / isekkilen [pú]
Librería. Takafut
Libro. Adlis / idlisen
[Autor. Ameskar / imeskaren
Tomo, volumen. Asuneḍ / isunaḍ
Capítulo. Tasernat / tisernayin (Tua)
Índice. Amatar / imataren
Página. Asebter / isebtar ]
Lingüística. Tasnawalt. Tasnilest. Tasnilsit.
Literatura. Tasekla / tisekliwin
Lógica. Tameẓla / timeẓliwin
Lógico. Ameẓẓul / imeẓẓulen
Masculino. Awtem
Matemáticas. Tusnakt
Memoria. Timektit
Moderno. Atrar
Museo. Asalay / isalayen
Música. Azawan
Músico. Amezzawan / imezzawanen
Nombre, antropónimo. Isem / ismawen. Assagh n ufgan / assaghen n ufghan
Norma, regla. Taghda
Noticia. Aseli / Isalan (ver tb. información)
Novela. Ungal / ungalen
Opinión. Asmuqel. Tedma / tedmawen. Turda / turdiwin (Tb. Hipótesis Kab)
Página. Tasna. Asebter / isebtar
Palabra. Awal / awalen. Taguri / tiguriwin
Panbereber. Akwmazigh
Patrimonio. Tigemmi (tb significa `casa´)
Pedagogía. Tasegmisent . Tamselmadit (Kab.)
Pedagogo. Amselmad / imselmaden (Kab.)
Pensamiento, reflexión, ensayo. Amyar / imyaren
Periódico. Aghmis / ighmisen (ver tb. revista)
[Editorial. Tagejdit / tigejda]
Periodismo. Taghmast
Periodista. Aneghmas / ineghmasen
Pionero. Amnir
Plural. Asugt
Poesía. Tamedyazt / timedyazim (neo). Ezele / ezeleten
Poeta. Amedyaz / imedyazen
Pregunta. Aseqsi. Tuttra / tuttriwin
Prensa. Tifeffaght
Preposiciones. Tizelgha
Profesor, maestro. Aselmad / iselmaden
Programa. Ahil
Proyecto. Asenfar (neo)
Prólogo. Alghu (neo). Tazwart / tizwar
Psicología. Tiklisent. Psikuluji
Química. Takrura. Takruri
Razón. Taghẓin / tighẓinin (Kab)
Recreo.Tasunfut
Redacción. Tirra
Reflexión, pensamiento, ensayo. Amyar / imyaren
Religión. Asghan. Religioso. Amasghan
Reportaje. Asusen. tanaḍt
Respuesta. Arur
Revista. Tasghunt / tisghunin
Sabio, maestro. Amusnaw
Sabiduría, saber. Tawessna. Tamusni.
Singular. Asuf
Sociología. Timettisent
Tareas escolares, deberes. Imasen n tirghi
Teatro. Amezgun / imezgunen
Tema. Asentel / isental (Kab)
Texto. Tirra. Adris / idrisen
Tiza. Anegmirs
Trabajo, actividad. Tawuri
Tradición. Ansay / insayen. Tansayt
Tradicional. Tamensayt
Tradiciones (culturales). Tazniwen
Tradición oral. Ansay atlay (Kab)
Topónimo. Edegesem / Edegesmawen. Assagh n udghar / assaghen n idgharen
Verbo. Amyag / imyagen (neo)
Universales. Imaḍlanen
Universidad. Tasdawit / tisdawin
[Universitario. asdawan / isdawanen
Facultad. Aghiwen / ighiwan]



TIKNULIJIYT (Tecnología)



Acción. Tigawt / tigawin
Administración. Tadbelt
Administrador. Anedbal / inedbalen
Archivo. Asdaw
Ayuda. Aws
Blog. Ablug / iblugen
Cambios recientes, novedades. Imebddelen imaynuten
Digital. Tumd´int
Dígitos. Azwil
Dirreción de e-mail. Tansa e-mail. Tansa taliktṛunant
Dominio. Taghult
Electrónica. Liliktronik
Enlaces. Tisnat timezdayin. Timghuniyin
Foro. Agraw / igrawen. Almuggar
Foro general. Almuggar amatu
Índice. Amatar / imataren
Informática. Tsenselkimt
Inicio. Tasnat tameqqrant. Talus
Ordenador. Aselkim / iselkimen
Página. Tasna
Página primera. Tasna tamezwarut
Página especial. Tasnat tamezlit
Red. Azed
Sistema. Anagraw / inagrawen.
Sonido. Imesli
Tecnología. Tiknulijiyt
Transporte. Tanaka (Medios de transporte. Allalen n tanaka)
Videojuegos. Ururilvidyu












AMADAL D TUMAST (mundo y naturaleza)

Agua. Aman (col.)
Abismo. Azayz / izuyaz
Acantilado. Iserg / isergyum. Agenza / igenziwen
Aire. Azwu / izwuten

Amanecer, aurora. Tafrara. Tafrarit (Kab)
Árbol. Taddagt / taddagin
Arena. Amlal. Idji
Arco iris. Tislit n wanẓaṛ

Arroyo. Tasift / tisaffin (Kab)
Barranco. Ighzer / ighezran. Talat / talatin
Bosque. Tagant / tiganin.
Brisa. Azwu
Bruma. Tagut / tagutin
Calor. Tirghi
Cascada. Amazzer / imuzzar
Charco. Tabrunt / tibrunin (Kab)

Cielo. Igenna / igenwan
Clima. Anezwi / inezwa (Kab)

Colina. Tawrirt / tawrarin. Awrir / iwrar (Kab)
Continente. Amenẓaw / imenẓawen

Cumbre. Anfa / anfaten
Costa. Aftis / iftisen (Kab)

Cueva. Ifri / ifran
Dehesa, pasto. Agdal / igdalen (Kab)

Desfiladero. Adghyugh / idghyughen
Desierto. Tiniri. Tanezruft / tenezrufin
Desierto rocoso. Amerdul / imerdulen

Duna. Tigidit / tiguda (Tua)
Eclipse. Afsax / ifsaxen (Kab)
Este. Iming
Estrella.
Itri / itran
Frio. Asemiḍ
Flor.
Ajeddig / ijeddigen
Flora, reino vegetal. Imeqqin (Kab)

Fuego. Temsay (Tua)
Fuente. Aghbal / ighbula
Hierba. T
uga
Hielo. Agris (Kab)

Invierno. Tagrest
Isla. Tigzirt / tigzirin. Eseken / Isekenen

Islote, peñasco. Taẓṛut / tiẓṛutin
Ladera. Amadel / imudal. Asawen / isawnen (Kab)
Lago. Agelmam / igelmanen. Laguna. Tagelmant / tigelmanin
Llano. Azaghar / izughar
Lluvia. Anẓar / anẓaren. LLuvia fina. Aneznaz (Kab)
Lugar. Ansa / ansiwen. Adghar.

Luna. Ayyur / yîren
Luna nueva. Ilal wayyur.
Luna llena. Tamayyurt.
Luz. Tifawt

Mar. Ilel / ilellen
Medio ambiente. Tamust
Mesa, meseta. Tisegdelt / tisegdal

Montaña. Adrar / idraren o idurar
Monte. Tagant
Mundo. Amaḍal / imeḍlan
Naturaleza. Tumast. Agama / igamaten (Kab)

Nieve. Adfel / ideflan
Noche. Iḍ / aḍan. Media noche. Igryyiḍ
Norte. Izzelmed. Agafa.
Nube
. Amedlu / imedla. Asigna / isugna (Kab)

(Nube blanca. Adeccur / idecran)
Oasis. Amda / imedwen (Kab)

Océano. Agaraw / igarawen
Oeste. Tagut. Ataram. Utrim
Otoño.
A
mwan. akcdu
Pasto, dehesa. Agdal / igdalen

Peña. Tehunt (Tua)
Planta. Uzzu / uzzuten
Playa. Taghart. Aftas
Pradera. A
makuy. Alma / almaten (Kab)
Primavera. Tafsut
Piedra. Aẓru / izran. Ablal / iblalen (Tua)
Rama. Taṣeţţat / tisedwa
Rayo. Armag / armug (Kab)

Región, país. Tamazirt / timizar
Relámpago. Issim / usman

Río. Asif / isaffen
Semillas. Amud
Siroco. Acergi. Aqebli
Sol. Tafukt. Rayo solar. Azenzar / izenzaren
Sombra. Asklu
Sur. Iffus. Anzul
Tierra, territorio, suelo, terreno.
Akal / ikallen
Trigo. I
rden
Trueno. Iggig / iggigen
Valle. Tafrawt / tiferwin.
Vegetación. Imghan. Uzzuten

Vendaval. Timzawyin
Verano.
Awîlan
Vía lactea. Asif n igenwan

Viento. Aḍu / aḍuten
Volcán, montaña de fuego. Adrar n timsi / idraren n timsi
Universo. Aghẓur. Ameghrad / imeghraden

Umbría. Amalu / imula (Kab)

-TASNATRIT- (=Astronomía)

Atmósfera. Tignewt / tignaw (Kab.)
Estrella Aldebarán. Kukayad (Tua)
Bóveda celeste, firmamento. Aghir / ighiren (Tua)
Canopo (Estrella). Wadet. Walet (Tua)
Cielo. Igenna / igenwan
Cometa. Asmil / ismilen (Kab)
Constelación. Taymunt / tiymmunin
Crepúsculo de la mañana. Tiberbect
Crepúsculo de la tarde. Timdellest
Cruz del sur (Constelación). Iniren
Escorpión (Constelación). Tazzayt n Wengug (Tua)
Espacio interestelar. Aṣayrur (Tua)
Estrella. Itri / itran
Estrella del norte, polar. Lankacam (Tua)
Luna. Ayyur
Marte. Awey-ehad (Tua)
Meteorito. Tazrayyat / tizrayyatin (Tua)
Orión. Amanar (Tua)
Osa Mayor. Talemt (=la camella) (Tua)
Osa menor. Awara (=camellito) (Tua)
Pléyades. Cat-ehad (=hijas de la noche) (Tua)
Sirio (estrella). Aydi (=perro) (Tua)
Venus. Itri n tifawt. Amadan (Tua)
Vía Láctea. Asif n igenwan (=río de los cielos)
Universo.

IGER (campo)

Agricultura. Tayerza.
Agricultor. Amekraz / imekrazen
Aljibe. T
anudfi
Arado. Askerz.agallu
Bancal. Imiri
Caña. Aghanim
Camino, ruta. Agharas / igharasen.
Camino pequeño.
Tagharast / tigharasin
Campo.
Iger / igran
Campo verde. Taghda / taghwaurtan

Campesino. Afllah [ár]. Amekraz / imekrazen
Cantera. Taghuza / tighuzawin

Casa. Tigemmi / tigumma
Cebada. Tumzin
Cercado.
Agrur / igurar
Cielo. Igenna
Corral. Tagrurt
Cosecha, siega. Tamegra
Establo. Axduc
Estanque.
Imeccir / imecciren
Estiércol. Amazir
Finca, parcela. Taferka

Fuente, manantial, recurso. Aghbalu / ighbula
Gallinero. Tanfurt
Jardín. Urti (con valla). Taghzut

Horno. Afṛṛan / ifṛṛann
Labranza. Takrza
Lluvia. Anẓar
Límite. Awuttu

Lugar. Adghar
Manada. Aghad
Millo. A
sengar
Mojón, límite. Awuttu

Parcela, finca. Taferka
Parque. Amegdul
Pastor. Ameksa / imeksawen
Pozo. Anu
Pradera. Amakuy
Pueblo, localidad. Aḍwwar / iḍuran [ár]. Taddart. Usun.
Rebaño. Tawrut
Reja, verga. Iziki wuzzal / izakan wuzzal
Riego. Aswi
Semillas. Amud
Senderos . Isakaten

Sombrero. Tarazal
Surco. Abadu. Adêrf
Terrazas de cultivo. Areddan / iredman
Trigo. Irden

YLEL (mar)


Aleta. Tiffert / tifferawin
Alga. Adal / adalen

Almeja. Aghulil / ighulilen
Anguila. Tazlemt / tizelmin
Arena. Amlal. Ijdi
Arpón. Taseskimt / tiseskimin

Arrecife. Azig / izigen (Kab)
Atún. Abayrun / ibayrunen (ár)
Bacalao. Taghyult n yilel / tighyal n yilel (=burra de mar)

Ballena. Gaga / igagaten
Barca. Taflukt. Tireft / tiraf (Kab)
Barco. Agherrabu / igherruba

Bote. Tagherrabut / tigherruba. Tamanant / timananin
Bonito. Ilghel

Balde. Aga / agiwen
Breca. imceḍ n yilel / imceḍan n yilel [gran peine de mar]
Bucio, caracola. Aful / ifulen
Calamar. Amŕemd / imrendem
Cangrejo. ighirdem n yilel / ighardemyin n yilel
Caracol marino. Tarkenuzt / tirkunaz

Caña de pescar. Tukkêt / tukad
Cebo. Alaf
Centollo. Ighirdem azeggagh

Chucho, manta. Aswwan n ylel [buitre de mar]
Coral. Talmeṛgant / tilmeṛganin

Corvina. Angakru / ingukra
Costa. Aftas / iftasen
Dorado. Amzil n yilel [herrero de mar]
Erizo. Tikiwt n yilel / tikiwin n yilel [cactu de mar]
Escamas. ikerraḍen
Estrella de mar. Ayyur n yilel

Faro. Afensu / ifensa (Kab)
Ferry. Transbordador. Agherrabu uzgar / Igherruba uzgar
Gaviota. Ajdid n yilel
Lapa. Tagelziwt / tigelziwin
Manada. Aghad
Mar. Ylel / ilellen

Fondo del mar. Asa n yilel
Marina. Tagriwa / tigriwin (Kab)

Marrajo, tiburón. Amucc n yilel / imaccyum n yilel [gato de mar]
Mejillón. Tigri
Mero. Uccen n yilel / uccanen n yilel [chacal de mar]
Morena. Tizlemt / tizlan

Muelle. Agnenna / ignennayen (Kab)
Oceano. Akaraw. Agaraw / igarawen
Ola. Tayyught / tiyyagh. Taḍḍanga / tiḍḍangiwin
Orilla. Tama. iri / iran (Kab)
Palometa. Awlah / iwlahen

Pesca, caza. Tagmert / tigemrin
Pescador. Biysleman / id biysleman.
Pez, pescado. Islem / isleman. Tislemtt
Escamas. Ikerraḍen

Playa. Taghart
Popa. Tissi
Proa. Isk ugherrabu
Puerto. Asagen / isugan
Pulpo. Azays / izuyaz
Raya. Aghri

Red de pesca. Tanegmart / tinegmarin (Kab)
Remo. Taglut / tigla
Sal. Tisent

Salitre. Taẓẓit
Sama. Anfaghru / infughra
Sargo. Amaynaz / imaynazen

Tortuga. Ifker n yilel / ifekran n yilel

IMUDAR (Animales)


Águila, guirre. Isghi / isghan. Igider / igudar
Abejas. Tazwit / Tizzwa
Antílope. Anir / iniren
Araña. Taysisut. Tissit / tissisin (Kab)
Ardilla. Anẓiḍ / inẓiḍen
Avestruz. Asid / isiden
Avispa. Warezzan
Bozal. Taghamut / tighuma
Buey. Afunas / ifunasen. Azgar (Tua)
Búfalo. Amukay
Búho. Tamukt
Buitre. Asuwwan / isuwwanen
Burro. Aghyul / ighyal.
Burra. Taghyult / tighwyal
Caballo. Ayyis / iysan
Cabra. Taghat / tighaten
[Baifo (=wayfad´), cabrito. Ighiḍ / ighiḍen
Caprino. Aghaḍ / aghaḍen]
Camaleón. Tayyu / tuyya
Camello. Alghem / ileghman. Aram / iraman. Alem / imenas (Tua) Amagur / imuga (Tua)
Camello joven, majalulo. Igiz / igayzen
Caracol. Aghlal
Carnero. Ekrar / ikraren (Tua)
Cerdo, cochino. ilf / ilfan
Cernícalo. Tamidda / timiddiwin; Tayninna
Chacal. Uccen / uccanen (Kab)
Ciervo. Izerzer / izerzeren (Kab)
Cigüeña. Aswu / iswa
Cobra. Uḍu / uḍuten (Tua)
Cocodrilo. Aghucaf / ighucafen
Cola, rabo. Timghilt / timghilin
Colmena, pila, pesebre, barreño. Tafrawt / tiferwin
Conejo. Agunin / igunan (Kab) Tamarwalt (Tua)
Cordero. Aleqqagh. Akerwa (Tua)
Coruja. Tawukt / tiwukin
Cucaracha. Ibender / ibaderyum
Cuerno. Icc / acciwen ("Acciwen ufunas" = cuernos del toro)
Cuervo. Aheqqar.
Culebra. Amzawwu / imzuwwa
Dragón. Awṣat / awṣaten
Elefante. Ilu / ilwen
Erizo. Inikf. inisi / inisan
Escarabajo. Igelgiz / igelgizen
Gallina. Tafullust. Tayazit´/ tiyuzaḍ (Kab)
[Pollo, pollito. Akiyaw / ikiyawen
Gallinero. Andaru / indura ]
Gallo. Afullus. Ayaziḍ / iyuzaḍ (Kab)
Ganadería. Takessawt (Kab)
Ganado. Tawti / tiwtiwin (Kab)
Gato. Amucc / imacciwn.
Gata.
Tamucca / tamuccut.
Gaviota. Abufuck
Gacela. Azenkwḍ / iẓenkaḍ
Girafa. Amdegh / imdeghen (Tua)
Gorila. Abaraybaray / ibaraybarayen (Tua)
Guepardo. Agerzam / igerzamen. Amayas / imuyas (Tua)
Gusano.Tawkka / ibuxxuyn
Halcón. Ighiwer / ighawren
Herradura. Tasila / tisaliwin
Hienas. Ifis / ifasiwn
Hocico. Ajencus / ijencucen
Hormiga. Tunghit. Taweṭṭuft / tiweṭṭufin
Hurón. Aberran / iberranen
Insecto.
Abaxxuyn / ibaxxucen
Jirafa. Amdegh
Saltamontes, langosta. Tamuṛghit / tamuṛghi
Ternero, becerro. Aghiy
Tigre. Aghilas
Ladilla. Tillict / tillicin
Lagarto. Azemamu / izelmuma. Salamanquesa. Tiqqlit / tiqqlatin
Langosta. Tamurghit / timurgha
Lechuza. Tawwugt
León. Izem / izmawen. Ayrad / iyraden
Leopardo. Agiw / agiwen (Kab)
Lince. Urzan / idew
Lobo. Uccen / uccanen
Loro. Aku / akuten (Tua)
Mariposa. Taznawazt / tiznawazin
Mono. Abaghus . Ibki / ibkan (Kab)
Mosquito.
Abiba. Tizit / tizatin (Kab)
Moscas. Izi / izan
Murciélago. Aghyul n yiḍ / ighyal n yiḍ [Burro nocturno]
Nido. Isekki / isekkaten
Nutria. Aqjun n waman / iqjan n waman [Perro acuático]
Oso. Ursel / ursilen (Kab)
Oveja. Tahruitt / tihray. Tatten. Tihattin (=`ovejas´ en tuareg). Tilay / ayfed (Tua)
Pájaro. Agḍiḍ / igḍaḍ
Pato. A
brak. Abṛik / ibṛiken (Kab)
Paloma. T
atbirt / titbirin
Pantera. Aghilas / ighilasen (Kab)
Pavo. Tayjja
Perdiz. Tasekkurt / tisekrin
Perro. Aydi / idan.
[Perro insulto. Aqjun / iqjan
Nombres para perros:
Abuz, Berhuc, Harruc y Merzug]
Perra.
Taydit
Pez. Aslem / iselman
Pollo. Afullus / ifullusin
Pollito. Akiyaw / ikiyawen
Pluma. Abezzir / ibezziren
Rabo, cola. Timghilt / timghilin
Rana. Tagru / tigura
Ratón, rata. Agherd́a / igherdayen
Saltamontes. Awḍiḍ / awḍiḍen
Serpiente. Algmaḍ / ilgmaḍen. Abenkal. Azrem / izerman (Kab)
Ternero. Aberkaw (Tua)
Tigre. Agrar / agraren
Toro. Afunas / ifunasen
[Buey. Azger / izgaren
Becerro. Agenduz / igenduzen
Becerra. Tawemmat / tiwemmatin]
Tortuga. Ifker / ifkar
Vaca. Tafunast / tifunasin
Vampiro. Anesnas / inesnasen
Víbora. Tifighert / tifighriwin
Zorro. Abaghugh.

IMEQQIN (Flora)


Acacia. Taddut. Tamat
Acebuche. Aẓebbug / iẓebbagen
Ajo. Tiskert / tiskerin
Algarrobo. Ikiḍi (col.). Tikidit / tikidiwin
Almendra. Tagergast / tigergas
Alpiste. Tamegnunt
Amapola. Taludat
Árbol.
Taddagt
Argan. Argan [col]. Targant / tirganin

Arveja, guisante. Tinift / tinifin
Bosque. Tagant / tiganin
Brezo. Axleng (Kab)
Cactus. Tikiwt
Caña. Aghanim [col.] Taghanim / tighunam
Cebada. Tumzin
Centeno. Acenti [port]
Cereales en hierba. Aglas
Cosecha, siega. Tamegra
Drago. Ajgal / tiajgal

Encina. Adern / idernan
Espiga de cebada verde. Tizelfit / tizelfin
Eucalipto. Aklitus [Fr]
Flor. Ajeddig / ijeddigen
Flora., reino vegetal Imeqqin
Fruta, fruto. Agummu / igumma
Guayabo. Tawayabt / tiwayabin [Caribe, español]
Helecho. Ifilku [Lat]
Hierba. Tuga
Hierbabuena, menta. Timejja
Higuera. Addag n tzart.
[Higuera silvestre. Timerzigt / timerzagin
Higo.
Tazart / tazarin ]
Hinojo. Amsa

Hoja de árbol. Afraw
Junco. Aẓeẓmay
Laurel. Tarselt (Kab)
Lavanda. Amezzir n weghyul (=romero de buuro)
Lenteja. Tilintit
Lentisco. Tidegt (Kab)
Limón. Tallimunt / tillimunin [ár]
Limonero. Talimet / talimtin
Lino. Tiffest (Kab)
Madera. Asghar (Kab)
Manzano. Tataffaḥt / titeffaḥin [ár]
Marrubio. Ifzi
Matalahúva, anís. Asanug (Kab)
Matorral. Aceddir / iceddiren
Millo, maíz. A
sengar . Amezgur
Musgo. Adal
Palmera. Tayniwt / tayniwin

(Hoja de palmera. Taẓelyit / tiẓelya
Tronco de palmera. Uffal / uffalen
Dátil. Tiyni [col] Tiynit / tiynitin )
Pasto.
Agdal
Peral. Tifirest / tifiras [lat]

Perejil. Imẓi
Pino. Tayda / tiydiwin
Pita. Aykfil
Planta. Uzzu / uzzuten. Imghi / imghan
Rama. Taṣeṭṭat / tiseḍiwin
Resina. Isuman
Raíz. Aẓuṛ / iẓuṛan

Repoblación forestal. Asesseklu / isessekla (Kab)
Roble. Adern / idernan
Tilo. Asusen (Kab)
Trigo. Irden
Tunera. Aknari.
Tuno. Taknarit
Olivo. Tazemmurt / tizemmurin. Azemmur (col.)
Olmo. Ulmu (col.). Tulmut / tulmatin [lat.]
Zarza. Inijel (Kab)
Zumaque. Aẓaḍ

TAFEKKA N UFGAN (Cuerpo humano)


Ano. Axna / ixnwan
Barba. Tamart / timariwin. Barbudo. Bu tamart / at tmira
Barriga, vientre. Aḥlig / iḥlgan.
Bigotes. Imeswan (Tua)
Boca. Imi / imawen
Brazo. Ighil / ighallen. Tighiṛt / tighiṛin (Kab)
Cabello, pelo. Azzar / izzaren. Acebbub / icebbuben
Cabeza. Agayyu / iguyya. Ixef / ixfawen
Cadera. Agerru / igurra

Cara. Udem / udmawen
Ceja. Timmi / timmiwin
Cerebro. Annli / innliten
Codo. Taghmeṛt
Coito. Tuqqut
Corazón. Ul / ulawen
Costilla. Aghezdis / ighezdisen
Cráneo. Akerkur / ikerkuren
Culo, ano. Axna / ixnwan. Axuzziḍ / ixuzziḍen
Cuello. Amegreḍ / imggraḍ. Tamgeṛṭ / timegṛaḍ
Cuerpo. Tafekka / tifekkiwin

Dedo. Aḍaḍ / iḍuḍan
Dedo del pié, ñoño. Tifdent / tifednin
Diente. Axws / uxsan.
Espalda. Akwrum / tikwrmin. Tadawt. Azagur / izaguren (Kab). Aruri / iruriawen (Tua)
Estatura, talla. Tiddi / tidda

Estomago. Iliwi / ilawan. Akur
Esqueleto. Taghessa / tighessiwin (Kab)
Frente. Igenzi / igenzawen. Anyr / inyren
Fleco. Tawenza
Flema. Imexlulen
Garganta. Taqqayt. Ajaghugh / ijaghughen
Hígado. Tasa / taswin
Hombro. Ighir / ighariwen
Hueso. Ixss / ixsan. Ighes / ighsan
Humano. Alsi / ilsiwen
Instentinos. Adan. Aẓṛen / iẓeṛman
Labio, bemba. Tincert. Acenfir / icenfiren
Lágrima. Imeṭṭi / imeṭṭawen
Laringe. Taqqayt / tiqqayin
Lengua. Iles / ilsawen
Mano. Afus / ifassen
Mano de chica. Tafusst / tifassin
Mama, ubre. Iff
Mejilla. Amadel
Mente. Anelli
Mierda, excrementos. Iẓẓan
Mimbro, extremidad. Agmam / igmamen
Mentón. Taqeṣmart
Moreno, negro. Abexxân
Músculo. Taselmeţ / tiselmin
Muslo. Taghwma (col.). Taghma / tighmiwin
Muñeca. Timect ufus / timcin ufus

Nariz. Inxar (masc. pl.). Inzaren
Nuca. Takrumt / tikermin
Ñoño, dedo del pie. Tifdent / Tifednin
Ojo. Tiṭṭ / allen o Tiṭṭawin
Ombligo. Abuḍ. Timiṭ / timiḍin
Omoplato. Taghrut / tighwraḍ
Oreja. Ameẓẓugh / imeẓẓagh
Palma. Tidiklt
Pelo. Azzar. Anzaḍ / anzaḍen
Pestañas. Irgalen. Abel / ibel (Kab)
Pecho, tórax. Admer / Idmaren
Pene. Abellul / ibellulen. Abejḍiḍ / ibejḍaḍ . Abbuc / ibbucen (Vulgar)
Pezón. Iff / iffan
Piel. Ilm. Aglim / igelman (Kab)
Pie. Abacil
Planta del pie. Tabacilt / uḍaṛ / tibacilin iḍaṛen
Pierna. Aḍar / iḍaren

Pómulo. Tawjit / tiwjiyin
Pulmón. Turett / turin
Puño. Tummeẓt / tummaẓ
Riñón. Tigeẓẓelt / tigeẓẓal
Rodilla. Afud / ifadden (Significa `fuerza´ y `suerte´)
Saliva. Asufsen. Imetman
Sangre. Idammen
Seno, pecho femenino. Tibbit / tibbatin. Tasumumt / tisumumin
Sensación. Tufrayt / tufrayin (Tua)
Sexo. Uzuf / izufen
Sudor. Tili. Tidi / tidiwin
Talón. Awrz / iwrzan
Talla. Tiddi / tidda
Teta. Tibbit / tibbatin. Tasumumt / tisumumin. Tabbuct / tibbucin (Kab)
Uña. Isker / Askaren
Vagina. Acettir / icettiren. ¡Que coñería! ¡que tontería! a taxxna!.
Vena. Aẓur / iẓuran

Vértebra. Tawremt / tiwermin
Voz. Imesli / imesla

TAWJA (Familia)

Abuelo. Dadda.
(Abuelo materno. Tima

Abuelo paterno. Baba amghar)
Abuela. Mamma. Nanna.Yaya
(Abuela paterna. Tabetti)
Adolescente. Anubi / inuba

Adulto. Amengad´/ imengad´en
Amigo. Ameddakwl / imeddwkal. amidi / imidawen
Amistad. Tiddukla
Amor. Tayri
Ancianidad, vejez. Tawssert

Antepasados. Imezwra
Bebé. Taslemya.
Familia. Tawja. Tawacunt
Casa. Tigemmi / tigumma
Chico, pibe. Afrux / ifrxan.
Chica. Tafruxt / tifrxin
Compañero. Asmun
Compañera. Tasmunt
Cuñado. Alus
Cuñada. Talust
Esposa, mujer. Tamghart / tumgharin. Tameṭṭut / tilawin
Esposo, hombre. Argaz / irgazen

Familia. Tawja.
Familiares, parientes. Imarawn. Ayt dar-i
Fiesta familiar. Tameghra / timeghriwin

Gemelo. Akniw / ikniwen
Generación. Tasut / tisutwin
Grande. Ameqran
Hermana. Ultma / isttma. Weltma / yessetma (Kab)
Hermano. Gma / aytma
Hija. Illi. Tarbat / tirbatin. Tafruxt / tifruxin. Yelli / yessi. (Kab)
Hijo. Mmi / arraw o iwi

Hombre, marido. Argaz / irgazen
Huérfano. Igigil
Joven. Aterras
Mama. Immi
Matrimonio. Tissulya (Kab)

Mujer. Tameṭṭut / tilawin. Tamghart / timgharin
Nieto. Ayaw / iyawen (fem: tayawt / tiyawin) (Kab)

Niños. Tarwa.
Novia. Tislit / Tislatin
Novio. Isli / islan
Padres. Imarawen

Papa. Baba / ibabaten
Pariente. Amaraw / imarawen
Pariente político. Idulan.
Pequeño. Ameẓyan / imezyanen
Recién nacido.
Asimi
Señor. Mass
Señora. Massa
Señorita. Lalla
Sobrina. Illis n gma
Sobrino. Mmi-s n gma

Suegro. Aḍeggwal / iḍulan
Suegra. Taḍeggwalt / tidulatin
Tia materna. Ultma n yemma
Tia paterna. Taba

Tio paterno. Dadda / idaddaten
Vieja. Tafqqir / tifqqirin
Viejo. Afqqir / ifqqirn. Awssar
Viudo. Tadgalt [ár]
Yerno. Aḍeggwal

Vejez, ancianidad. Tawssert

TIREMT D ANWAL (Comida)


Agua. Aman
Aceite. Azatim.
Aceite de oliva. Zzit tabldit
Alimento. Tasrgwlt. timdilt
Almendra. Lluz. Tagergast / tigergas
Ajo. Tiskert
Arroz. ŕuz
Arvejas, guisantes. Tinift / Tinifin
Azúcar. Sskkwar
Almuerzo. Imekli
Beber. Su
Bebida. Tissi. Timeswit
Botella.
Taqreit / tiqreay [ár]. Tacebrit / ticebriyin
Café. Lqehwa [ár]
Café bien fuerte. Lqhwa ifssusn
Café con leche. L
qhwa d-ukwfay
Caramelo. Lfanid

Carne. Tifiyya.
Carne de cabra. Tifiyya n waghghad
Carne de cordero. Tifiyya n uḍar
Castañas. Idernan
Cebolla. Aẓalim
Cena. Imensi
Cereal. Tumẓin
Cilantro. Imadnus
Cocina. Anwal
Comer. Ctta
Comida. Tiremt / tiram
Comida caliente. Tiremt irghan
Comida fria. Tiremt ikrmn
Cortar. Bbi
Cuchara. Taghnjawt / tighnjawin
Cuchillo. Imus
Dátiles. Tiyni
Delicioso. Immim
(Gusto. Tamimt)

Desayuno. Azekkif / izekkifen. ifḍur
Ensalada. Tafnust. Calada
Fruta. Agummu / igumma
Frutos secos. Igumma qqurnin
Grasa. Tadunt
Gusto. Tamimt

Habas. Ibawen
Harina. Aggwren
Higo. Tazart
Huevo. Taglayt / tiglay

Huevo frito. Tiglay nwanin
Jarra. Aghwrraf
Lenteja.
Tiniltit
Leche (suero). Aghwu
Leche. Takwfayt.
Leche caliente: Akwfay irghan.
Leche fria. Akwfay ikrmen
Limón.
Tallimunt / tillimunin
Mantequilla. Tudit
Manzana.
Adeffu
Melón. Lemnun
Merienda. Md´i. Aggaz / iggazen
Mesa.
lmida / lmidat
Millo. Asengar
Miel. Tamment / tamin
Molino de mano. Azerg. Tasirt ufus

Nabo. Tirekmin
Naranja. Mletcin / llitcin
Nevera. Tllaja. Tabghbaght
Oliva. Azemmur
Olla a presión. Tikint
Pan. Aghŕum / igherman.
Barra de pan. Tangult / tingal
Pan redondo. Tawllat / tiwllatin
Pelar. Kred
Peras. Tefirast / tifiras
Plato. Imerted
Pescado. Aslem / iselman
Pimiento. Ifelfel
Perejil. Lqezbur. imẓi
Platano. Tlbanat / lbanan
Queso. Adxes. Takemmart / tikemmarin
Rábano. Arekkim
Sal. Tisent
Sandía. Dellah [ár]
Sartén. Imaqla
Sopa. Azkkif
Suero de leche. Aghwu
Tarta, queque. Timimt
Tazón. Timkilt
Té. Atay

Tortilla. Tiglay zlemmin
Té. Atay
Tomillo. Azukenni
Tomate. Tmitact / mat́ica
Trigo. Irden
Uvas. Aḍil
Vidrio. Ikas / ikisan
Vinagre. Ixell
Zanahoria. Xizzu [ár]


-Otra cosa. Krad yaḍnin
-No, es suficiente. Uhu, yuda

-¿Tienes mantequilla?. Is dar-k tudit?
-Si, cuanto quieres?. Yyih, mnckk a trit?

TADUSI (Salud)

Acne. Tafit (Kab)
Análisis. Tasleṭ / tislaḍ
Asma. Aneggaf / ineggaf (Kab)
Baja. Usunfu n waţţan
Cáncer. Amentas / imentasen (Tua)

Cansado. r´mi
Cansancio. Tarmuyt
Cadaver, cuerpo. Tafekka
Cirujano. Aḍbib n-lftih
Cojo. Abiḍar
Colico. Angaẓ / ingaẓen
Cuidar, curar. Dawa

Curación. Tajjit
Dentista. Aḍbib n-uxsan
Dermatologo.
Aḍbib n-ilm
Desmayo, desvanecimiento. Timlillay

Diarrea. Aḥlig. Abeṛṛid
Dolor. Azebbar. Ingazen
Enfermedad. Tamaḍunt / timadunin. Aţţan (=sufrimiento)
Enfermo. Amaḍun / imuḍan
Envenenamiento. Tikki

Epilepsia. Asalli
Estar curado. Jji
Estornudo. Tinzi
Esquince. Ammul
Examen. Akayad / ikayaden

Farmacia. Taḥanut n isafaren
Farmaceutico. Biysafaren
Fiebre. Tawla / tawliwin
Fractura. Tirẓi
Herida. Tifidi. Aggas / iggasen
Herido, lesionado. Amagus / imugas
Hernia. Imelẓi / imelẓan

Hospital. Nsbit́ar
Invalido. A
kucam
Jarabe. Ssiru

Locura, demencia. Anufel
Tarandela, fatiga.
Timlellay
Tumor. Ufugh / ufughen

Muerte. Tameţţan / Timeţţanin
Muerto. Ameţţan / imeţţanen

Medicamento. Asafar / isafaren
Médico. Aḍbib / Iḍbiben.
Mujer médico, doctora. Taḍbibt / tiḍbibin
Náusea. Amuktu. Timilut

Oftalmologo. Aḍbib n yilm
Parto. Talalit
Pediátra. Aḍbib n-tazzanin
Picadura.
Tassmi
Quemadura. Ajder. Timerghiwt / timerghiwin
Reposo. Asunfu / isenfa
Resfriado. ṛṛwa. Azgu (Tarifit)
Salud. Tadusi. Tadawsa / tidawsiwin

Sufrir. Aḍn
Supositorio. Talqalbt / tilqwalbin
Tos. Tusut

Tuberculoso. Turin
Tumor. Ufugh / ufughen

Venda. Utul / utulen
Vértigo. Amlallay
Vida. Tudert
Vivo. Amuddir / imuddiren
Vómito. Tiririt (Kab)

TIMELSA (ropa)

Abrigo. Araman. asagel
Albornoz. Aselham
Amuleto. Tawmist / tiwmsin
Bastón. Takuṛayt / tikuṛayin

Chilaba. Taqebbut / tiqebbutin
Cartera. Aqwrab. Asams
Camisa. Talqamijat
Calcetín. Targha
Cinturón. Abekkas
Diadema. Taceddat / ticeddadin

Gafas. Tinizri
Gorro. Tasebnit
Guante. Alemḍaḍ
Hilo. Afilu
Jaique. Afaggu / ifugga

Pañuelo. Acwaw. Akbur / ikbar
Pantalón. Akerbay. Aserwal
Perfume. Aman jjanin
Pijama. Malsa n yiḍṣ
Pulover, jersey. Amsasr
Sandalia. tuṛẓiyt / tuṛẓiyin
Sombrero. Tarazal / tirazalen

Toalla. Aeban
Turbante. Abakeccu / ibukecca.
Takarut. Tareẓẓut
Traje de baño. Tanesrift
Vestido. Timelsit / timelsa. Aḍfas.
Vestido de mujer. Malsa n tgemmi
Zapatilla. Abacmaq
Zapato. Aduku / idukan

TIGEMMI (Casa)




Agua. Aman
Alberca, aljibe, estanque. Imeccir / imecciren
Alfombra. Tagd´enfust (Tua)
Almohada. Tasumta / tisumtiwin
Amplio, ancho. Immuzan
Antena. Taska / tisekwa (Kab)
Antorcha. Asafu / isufa
Azotea, terraza. Azur / izuren
Balde, cubo. Aga / agiwen. Anas
Basura. Afrasen
Baúl. Asekfer
Baños. Axrur
Biblioteca.
Takafut
Botella. Tacebrit / ticebriyin. Tarḍumt
Caldero.
Tanast
Caldera. Tafeḍna / tifeḍniwin
Cafetera. Akra
Cama. Tisi. Usu / usuten (Kab)
Casa. Tigemmi / tigumma. Axxam / ixxamen (Kab)

Chalé, quinta, villa. Tadwarit / tidwariyin
Choza. Atemmu / itemma

Chimenea. Asenfu / isenfa (Kab)
Cesta. Tazgawt. Tiseknit
Cerradura. Asergel
Cepillo. Tazzert

Cimientos. Tagratin
Cocina. Anwal / inwalin [ár]. Taxerzit / tixerziyin
Cocinero. Timsenwit
Columna. Tagejdit / tigejda

Cuchara. Taghenjawt / tighnjawin
Cuchillo. Asaray. Ajenwi. Tafrut / tiferyin (Kab)

Cueva habitación. Tawcit / tiwca

Despacho. Amaris
Domicilio. Azeddugh / izeddughen

Electricidad. Trisiti [fr]
Entrada. Aghgumi / ighgumiten
Escalera.
Asukfel / isukfal
Escoba. Tarrist
Espejo. Tisit
/ tisitin
Esquina. Tighirt / tighariwin
Fachada. Amnid / imniden

Foto. Awlaf / iwlafen
Frasco. Taftalt
Fuego. Times, timessi o timsi

Grifo. Tasenfert. Tabernint / tibernint
Habitación. Taḥanu / tihuna [ár]
Hamaca. Ajgugel / ijgugal

Higiene. Ughus (Kab)
Horno. Afarnu. Aferran / iferranen (Kab)
Hospitalidad. Tinubga
Invitación. Tittert
Invitado, huésped. Inebgi / inebgawen

Jardín. Urti
Llave.
Tasarut / tisura
Ladrillo. Talajurt / tilajurin (Kab)

Lámpara. Asfiw / isfiwen
Lavabo. Tinirid
Lavadero. Aseggerd / iseggerad

Lavadora. Imsired / imsirad (Kab)
Maleta. Tasufra
Manta. Taduli / tiduliwin
Máquina, aparato. Tamacint

Mesa. Ţţabla / tablat [ár] lmida. Andu / inuda (rif)
Mobiliario. Attag. Taraka / tirakwin (Kab)
Molino de mano.
Azerg. Tasirt ufus
Mueble. Aruku / iruka (Kab)

Nevera. Tabghbaght. tllaja
Objeto, cosa. Taghawsa / tighawsiwin

Olla, caldera. Tafeḍna / tifed´niwin
Pared, muro. Aghrab / ighraben (Kab)

Pasillo. Agnir / igniren (Kab)
Patio. Asarag
Peine. Tamesrayt
Pozo. Anu / una
Paraguas.
Taranẓar
Parrilla. Askenf
Perfume. Tujjut

Piso, planta. Tasekka / tiskiwin
Piscina. Tiferṭ / tiferṭin

Puerta. Taggurt / tiggura. Tabburt / tibbura
Plato. Tabaqqit. tazuḍa
Radio. Asaḍrar
Reja. Iziki wuzzal / izakan wuzzal
Recipiente. Tagra. Aqbuc
Relog. Tiwannaz yuglen
Rincón.
Tighmert / tighemrin
Sala. Tamesrit / timesriyin
[ár]
Salón. Ameṣriy [ár]
Sillón.
Asamu. Attag / attagen (Kab)
Silla.
Amesgawr / imesgawren
Sitio. Ansa. Adghar

Sombrilla. Tarazal
Suelo.
Tisili
Taza. Agherraf.
Timkilt / timkilin
Tazón, escudilla. Timkilt / timkilin

Techo. Agwnf. Israg / isragen
Terraza. Azur / izuren
Televisión. Tilifizyun [fr] Imez´z´er / imez´z´ar´en
Telefono. Tilifun [fr]
Vallado, seto. Afrag / ifragen

Vaso. Tayra / tiyrwin
Ventana. Aseksel. Aserzem, talkukt. Asfaylu / isfuyla (Kab)
Visita. Tarzzift / tirzaft. Tirzi / tirza (Kab)

Vivienda. Tanezdught / tinezdughin
Zaguán. Aghgumi / ighgumiten

-Herramientas

Alicates. Tighemdin

Puñal. Takwmmit
Buril. Tasgherst / tisghersin
Pico. Agelzim
Formón. Amenghar / imengharen

Hoz. Amger
Estaca.
Taggust
Cuerda. Izakarn
Lima. Imejrek / imejrak

Aguja. Tassemit
Martillo. Tafdist / tifdisin

Tenazas. Ighemdan
Tambor. Tallunt
Tornillo. Tafetlit / tifetliyin

Arado. Agallu
Tijeras. Tuzlin

AGHARAM (Ciudad)

Acera. Asag n ugharas. Taseddart / tiseddarin (Kab)
Aeropuerto. Azugz n taylalin

Alumbrado, iluminación. Asfaw / isfawen
Avenida. Asuk / iswak
Ayuntamiento. Lbaladiyya [ár] Tigemmi n tghiwant

Banco. Lbanka. Asenduq usegfer / isendyaq usegfer (Kab)
Bar. Assewu / issewa (Kab). Taberna / tiberniwin (rom)
Barrio. Agmam / igmamen (Kab)
Bicicleta. Backlit
Calle. Tasukt / tisuka. Aghlad / ighladen (Kab)
Camino. Abrid / ibriden. Sendero. Tabrit´/ tib´ridin

Capital. Taz´uz´ent. Tamaneght / timunagh
Cartel. Anazal / inazalen (Kab)
Casa. Tigemmi / tigumma. Axxam / ixxamen (Kab)
Cementerio. Imeḍlan. Taseskut / tiseska (Tua)
Cine. Sinima
Coche. Tamubil / timubilin
Correos. Lbust´a [ár].
Amaris n tebratin
Ciudad. Igherem / Igherman. Agharam / ighuram (Kab)
Discoteca. Asayes / isuyas (Kab)

Domicilio. Tazdeght. Azeddugh / izeddughen (Kab)
Escuela. Tinmel. Agherbaz / igherbazen (Kab)

Estación. Taghsert / tighsar (Kab)
Estadio. Asrir. Agni / ignan
Estatua. Asebdad / isebdaden

Faro. Afensu / ifensa (Kab)
Farola. Tafensust / tifensa
Fuente. Tala / talawin
Gente. Midden / imdanen
Habitante. Amezdagh / imezdaghen
Hotel. Azugz n-tguni. Asensu / isensa
Hospital.biṭar / ssbit´ar´at [rom]
Humo. Aggu
Iglesia.
Taknisit / tiknisiyin [ár]
Jardín. Urti
Jardín de la infancia.
Taxerbict / tixerbicin
Juzgado. Axxam n Teghdemt / ixxamen n teghdemt (Kab)

Escuela. Tinmel
Estación.
Azugz n-tsudut
Mercado. Ssuq. A
gdez
Mezquita.
Timezgida / timezgadiwin [ár]
Muelle. Agnenna / ignennayen (Kab)
Municipio. Taghiwant / tighiwanin
Museo. Asalay / isalayen
Pasaje, pasadizo. Azray / izrayen
Paso de peatones. Agharas n uḍar
Plaza.
Asays. Asarag / isaragen
Prostituta.
Tameggant / timegganin
Pueblo, localidad.
Aḍwwar / iḍuran
Puente pequeño.
Azezger / izezgar
Puerto. Asagen / isugan

Restaurante. Aseccu / isecca (Kab)
Señal de tráfico. Tifawt n uzeryu
Stop. Bded

Teatro. Amezgun / imezgunen
Templo. Asakan / isukan

Terraza. Azur / izuren
Transporte
. Tasudut
Turista
. Amallay / imallayen.
Turismo. Tamallayt.
Tienda.
Taḥanut / tiḥuna [ár]
Tren.
Timẓughert . Ttran
Universidad. Tasdawt / tisdawin
Urbano. Agherman
Vivienda. Tazdught


ALLALEN N TANAKA - Medios de transporte

-Avión. Taylalt. Asafag / isufag (Kab)
-Barca. Taflukt
-Barco. Agherrabu
-Bicicleta. Abisiklid´/ ibisiklid´en
-Camión. Akamyun / ikamyunen (fr)
-Coche. Tamubil.
-Guagua. T´t´ubis
-Helicóptero. Asferfar / isferfaren
-Moto. Tamutut / timututin
-Taxi. Taksi
-Tren. Timz´ughert
-Vehículo. Aghlal / ighlalen (Tua)

TASERTIT D TIMETTI (Política y sociedad)

Acción. Tigawt / tigawin
Activismo, militancia. Taghensa
Administración. Tadbelt . Administrador. anedbal. Administrar. Dbel
Alcalde, persona influyente. Anemghur / inemghuren
Aliados. Imnilen. Amsisa / imsisan

Alternancia Tamlellit / timlellay
Alternativo. A
mellay
Anarquía. Tawernaṭ / tiwernaḍin (Kab)

Anarquista. Awrnaḍ / iwernaḍen
Asamblea, junta, congreso. Agraw / igrawen
Asesinato. Aḍlib / iḍliben. Homicidio
. Tinghi / tineghyin
Asimilación. Tamsertit / timsertiyin
Asociación. Tasertit / tisertay. Tamesmunt

Atención. Tamawt (Kab)
Autodeterminación. Agucelman
Autogestión. Afrekman (Kab)

Autoridad. Adabu / iduba
Ayuntamiento. Lbaladiyya [ár] Tigemmi n tghiwant. Axxam n tghiwant (Kab)
Bandera. Ttsanjaq. Acenyal. Takbabt / tikbabin (Kab)
Bandera nacional. Ttsanjaq tanamur

Bandera tricolor. Ttsanjaq d-amêdet n tifatin
Bandera de las siete estrellas verdes.
Ttsanjaq n sa itran izegzawen
Camarada. Asmun
Celebración. Asfugel / isfugal
Ceremonia, fiesta. Tafugla / tifugliwin
Clase (social). Taserkemt / tiserkam (Kab)
Combate, lucha. Amennugh
Cómplice. Asemmun / isemmunen
Comunicado. Alghu / alghuten (Kab)
Comunidad. Adrum
Comunismo. Tazdukla
Comunista. Azdukli / izdukliyen
Colonia. Tahrest / tihras
Colonialismo. Tamharsa / timharsiwin
Colonialista. Amhersan / imhersanen
Colonizadores. Imesdurruyen
Combatientes. Imed´ag
Comisión. Taymunt / taymunin*
Conciencia. Afrak. Anuga. Tafrit / tifra (Kab)
Conflictos. imlasayen
Congreso, reunión, asamblea. Agraw / igrawen
Constitución. Tamenḍawt / timenḍawin
Constitucional. Amenḍaw / imenḍawen
Criminalidad. Tinnghi / tinneghyin
Crimenes, delitos. Ibkkaden
Decisión. Tenadt
Democracia. Tdimukrasit. Tugdut / tugdatin
Derecha, la derecha. Afasi
Derecho. Azref / izerfan. ( v. tb. Legal y jurídico.)
Desafíos. Inazaren
Determinación. Aguccel / iguccal
Dictador. Adiktatur. Asnaraf / isnarafen
Dignidad. Agemmir
Dinero. Izalaghen
Discurso. Ammslay. Inaw / inawen

Documento. Tatgart / titgarin. Arra / arraten
Dominación. Aghmar / ighmaren (Kab)
Dossier. Akaram / ikaramen (Kab)
Elecciones. Tefranin
Emancipación. Tasderfit / tisderfiwin
Enemigos. Imagzaren
Entrevista. Amsawal / imsawalen
Esclavitud. Asekkeli (Tua)
Esencial. Tinettit
Estado. Tanbadt. Awanak / iwanaken
Etnia. Afgan / ifganen
Exilio. Azwag
Exiliado. Amezwg / imezwag
Existencia política. Talla tasertant
Fascismo. Tifaẓist
Fiesta, ceremonia. Tafugla / tifugliwin o tifugla
Frente. Admer / idmaren (También significa pecho)
Función. Tawuri / tiwura
Fundamento. Tarselt
Futuro. Imal
Gente. Medden
Gobernante. Anebbad / inebbaden
Gobierno. Anabad´ / inabaden
Grupo. Aggay / aggayen (Kab)
Guerra. Amgaru / imgura (Kab)
Honor. Addur
Humanitario. Anefgan
Identidad. Tamagit
Idea. Takti / tiktiwin
Ideal. Uktu / uktuyen
Ideología. Tasnakta / tisnukta
Ideológico. Asnaktan / isnaktanen

Igualdad. Tugdut / tugdatin (ugdu = igual)
Imperio. Amenkud / imenkad
Imperialismo. Tamnukda / timnukdiwin
Independencia. Azarug / izurag
Independentista. Amezzarug / imezzurag
Independentista. (fem).
Tamezzarugt / timezzuragt
Independiente. Imzireg / imzurag

Jurídico. Azerfan

Justicia. Taghdemt / tighedmin
Oficial. Tunsibt
Obrero. Axddam / ixddamen.
Obstáculos. Tisiwagh
Legal, jurídico. Azerfan
Ley. Aṣ̣aḍuf / iṣ̣uḍaf
Liberación. Tasellullit / tisellulla
Libertad. Tilelli / tilella
Libre. Ilelli / ilelliyen

Libre (fem). Tilellit / tilelliyin
Líder. Amalway / imalwayen (Kab)
Litigio. Tazit
Lucha. Amenghi
Manifiesto. Ameskan / imeskanen

Marcha, manifestación. Tawada / tiwadiwin. Tameskant / timeskanin (Kab)
Marxismo.
Timarksit
Materias. Tangiwin
Mentira. Tekerkas
Miembro. Amaslaḍ / imaslaḍen (Neo.)
Militancia, activismo. Taghemsa
Militante. Ameghnas / imeghnasen
Modernidad. Tratara

Monarquía. Tagelda / tigeldiwin
Movimiento. Amussu / imussa
Municipio. Taghiwant / tighiwanin
Nación, país. Tamurt / timura. Temettint. Aghlan / ighlanen (Kab)
Nacional, nacionalista. Anamur / inamuren. (fem)
Nucleo. Tiẓnint
Objetivo, meta. Awttas
Obreros. Inawuren
Occidental. Utrim / utrimen
Occidente. Utaram
Opinión. Amenad. Turda / turdiwin (Kab)
Organización. Tuddsa / tuddsiwin (Kab)
Organizaciones internacionales. Temagrawin timad´lanin
País, nación. Tamurt / timura. Tamazirt / timizar. Temust
Países pobres. Timura ẓldmin

Partido. Akabar / ikabaren
Patriota, nacionalista. Anamur
Patriotismo. Tanamurt
Paz. Afra. Asrad (Kab)
Persona. Amadan / imadanen. Aggiden
Política. Tasertit / tisertiyin
Político. Asertay / isertayen

Político (adj). Aserti / isertiyen
Popular (del pueblo). Agherfan / igherfanen
Pueblo. Aghref / igherfan
Prensa. Taghemsa / tighemsiwin

Presidente. Aselway / iselwayen.
Preso. Anekruf / inekraf
Presos políticos. Inekraf isertaten

Prisión. Ughzzu
Proyecto. Asenfar / isenfaren
Progreso. Abughlu. Afara / ifaraten
Propaganda. Tazniwt / tizniwin
Racismo. Temezzaz´art
Reivindicaciones. Issuturen
República. Tagduda / tigdudiyin
Responsable. Amasay / imasayen
Responsabilidad. Tamasayt / timasiyin. Tamesggart
Realeza. Tageldit / tigeldiyin
Reina. Tagellit / tigelliyin
Rey. Agellid / igelliden
Revolución. Tagrawla / tigrawliyin
Revolucionario. Agrawal / igrawalen
Revuelta, resurgimiento. Tanekra / tinekrawin
Reunión, congreso. Agraw / igrawen
Ruptura. Tabbayt

Secretario. Amatan*. Secretario general. Amatan amaray*.
Sindicato. Anmalu
Situación. Addad
/ addaden
Soberanía. Tanaya / tinaywin
Socialismo. Tanemla / tinemliwin
Socialista. Anemlay / inemlayen
Sociedad. Timetti / timettiwin. Amun

Terrorismo. Assiwed. Taremgha
Tragedia. Tekesna
Trabajo. Tawwri
Victoria. Tarennawt / terennawin
Violencia. Azuccel

*Amawal amsghan amazigh, edición 2008.


















TINUNNAC (Profesiones)

Abogado, defensor, protector. Amastan / imastanen
Acróbata. Ahiyyad´ / ihiyyad´en
Administrador. Anedbal / inedbalen
Agricultor. Amekraz / imekrazen
Albañil. Imeski / imeskan (Tua)
Alfarero. Amesaal / imessalen (Kab)
Árbitro. Anefray / inefrayen
Arquitecto. Amasdag / imasdagen
Artesano. Ined´ / ind´en (Kab)
Artista. Anazur / inuzar
Bailarín. Amsiyyis / imsiyyisen
Cantante. Amezlay
Campesino. Amekraz / imekrazen
Carnicero. Ameghras. Butfiyya. Anagzam I inagzamen
Carpintero. Anejjar
Cazador. Anegmar / inegmaren

Comerciante. Asebbab
Cura, sacerdote católico. Apapas´/ ipapas´en (lat)

Dentista. Aḍbib n uxsan
Deportista. Anaddal / inaddalen. Tanaddalt (fem)
Enfermera. Tafremlit

Enfermero. Afremli
Filósofo. Afaylasuf / ifaylusaf [gr]
Guía. Amnir / imnar
Historiador. Amezray / imezrayen (Kab)
Ingeniera. Tajenyuṛt
Ingeniero. Ajenyuṛ
Juez. Anezzarfu / inezzurfa
Ladrón, bandído. Amakar / imakaren (Kab)

Médico. Aḍbib / iḍbiben. [ár] Amsasfar. Imsujji. Timsujjit (fem)
Músico. Amezzawan / imezzawanen
Obrero, trabajador. Axddam / ixddamen. Anmahal / inmahalen (Kab)
Ocupación, función. Tawuri / tiwura

Panadero. Bughrum
Pastelero. Bulhlwa

Pastor. Ameksa / imeksawen. Amad´an (Tua)
Pescador. Biyselman

Peluquero. Ahejjam
Periodista. Aneghmas / ineghmasen

Piloto. Anehhaṛ
Poeta. Amedyaz / imedyazen
Policía. Amsaltu / imsulta (Kab)
Político. Asertay / isertayen
Presidente. Aselway / iselwayen
Profesor, docente. Aselmad / iselmaden. (Aselmad n Taddart = "El maestro del pueblo")

Prostituta. Tameggant / timegganin
Responsable. Ameslay
Responsable nacional. Ameslay anamur
Salario. Aghrud / ighrad

Secretario. Amaru. Tamarut (fem)
Sindical. Anmali / inmaliyen
Sindicato. Anmalu / inmula
Tendero. Buthanut
Zapatero. Axerraz



TIFUGLIWIN (fiestas)


Sirinoque. Tigzirt n Benahuare. Tigzirin Tikanariyin)
Acontecimiento nacional. Tamelda tanamurt
Amigo. Ameddakwl / imeddwkal. Amidi / imidawen
Amistad. Tadukli
Año nuevo. Assegwas amaynu
Banquete. Adraw
Boda. Atahl. Aywel
Boda y fiesta. Tameghra
Cena. Imensi
Comida. Tiremt / tiram

Compañero. Asmun
Cumpleaños.
Tirwayin
Feliz. Anammar
Festival, feria, romería. Anmuggar / inmuggwaren
Fiesta. Tafugla / tifugla o tifugliwin.
Fiesta nacional. Tafugla tanamurt
Invitados. Inebgiwen

Novia. Tislit
Novio. Isli
Regalo. Tarezzift. Tarragt
Recepción. Asberrk
Reunión. Agraw
Romería, feria. Almuggar

TADAMSA D TASEBBABT (=Economía y comercio)

Abogado, defensor, protector. Amastan / imastanen
Abundancia. Tugget
Administración. Tadbelt / tideblin
Administrador. Anedbal / inedbalen
Administrativo. Adebli / idebliyen
Agricultura. Tayerza
Ahorro. Aseffer (Kab)
Banco. Banka
Buena calidad. Taghawsa ifulkin

(Quiero la buena calidad. Righ taghawsa ifulkin)
Calidad. Taghara / tighura (Kab)
Cambiar. Sti
(Cambia lo que quieras. Sti ma trit)
Cambio. Tanfalt / tinfalin
Cantidad. Tasmekta / tismektiwin (Kab)
Capital (acumulado). Ihri / ihran
Capitalismo. Asihri / isihran
Carnicería. Tameghṛast
Cliente. Amessagh
Comercial. Amzenzi / imzenziyen (Kab)
Comercio. Tasebbabt. Tanezzut / Tinezzutin (Kab)
Compañía. Tamunt / timunin

Competidor. Angu
Compra. Tamsight.
Contrato. Arra. Agatu / iguta (Kab)
Cooperativa. Tanmiregt / tinmirag

Demanda. Asuter
Deuda, drogra. Ameṛwas

Devolver. Rar
Dinero. Izalaghen. Idrimen [ár]
Economía. Tadamsa
/ tidamsiwin
Económico. Tadamsant
Empleo. Tamrest / timras (Kab)
Empresa. Tar´mist / tir´misin
Escritura, resolución judicial. Arra / arraten
Factura. Tafturt
Feria, lugar de encuentro, romería. Almuggar / ilmuggaren

Finanzas. Tizraft
Firma.
Ganadería. Takessawt / tikessawin (Kab)
Herencia. Tukkest / tukkesin
Litro. Tawltimt / tiweltmin. Litru.
Moneda. Ssref
Panadería. Afarnu
Patrimonio, casa. Tigemmi / tigemmiyin

Pesca, caza. Tagmert / tigemrin
Pescadero. Buyselman
Pobreza.
Precio. Atig / itaggen. Azal / azalen (Kab). Atug / ituggen (Tua)
(Hazme un buen precio. Skr-iyyi atig ifulkin)

Préstamo. Arḍal
Ser caro. Ghwlu

Souvenir. Akwttay
Tienda. Taḥanut [ár]. Tanezzut / tinezza (Kab)
Trabajo. Tawwri

Vender. Zznz
Venta. Azenzi
Vestidos. Timelsit. Ihdumen


-¿Cuanto te debo?. Mnckk ad-iyyi tḍfart?
-Los tomates son caros. Tghwla matica
-La vida es cara. Tghwla luqt
-Preguntar el precio. Saqsa gh-watig
-Buena calidad. Taghawsa ifulkin
-Hazme un buen precio. Sker-yyi atig ifulkin

IMUDDUTEN D ISUNFUTEN (viajes y vacaciones)

Aeropuerto. Azugz n-taylalin
Argelia. DDzayr
Avión. Taylalt
Barco. Agherrabu

Belgica. Biljik
Bicicleta. Backlit

Billete, bono. Tanfult / tinfulin
Canarias. Tikanariyin. Tikanaren
Ciudad. Igherm

Coche. lkar. Tamubil / timubilin
España. Ssbanya
Estación. Azugz n-tsudut

Estados Unidos. Marikan
Extranjero. brra / ayt brra
Francia. Fransa
Holanda. Hulanda
Hotel. Asensu / isensa. Azugz n-tguni

Ida. Tikli
Inglaterra. Ingliz
Isla. Tigzirt / tigzirin

Llegada. Alkam
Mar mediterráneo. Ilel agrakal
Monumento. Tamatart / timatarin
Norte de África, tierra de bereberes. Tamazgha
Norteafricana. Tamazghant
Playa. Taghart
Pueblo, localidad. Aḍwwar / iḍuran
Souvenir. Akettay
Tren. Ttran. Timźughert
Turista. Amallay / imallayen.
Turismo. Tamallayt.
Vacaciones. Isunfuten

Viaje. Amuddu / imudduten
Viajero. Mmuddu

Paisaje bonito. Adghar ifulkin



PUNTOS CARDINALES



ISFLAS (Adjetivos)

Aparienecia. Tawlaft
Atravesado. Aghennan
Bajito. Agizul
Blanco. Amellal / imellulen
Cojo. Abiḍar
Curioso. Adurray

Débil. Iḍeef
Deshonesto. Axendallas

Difícil. Ichqqa
Estúpido. Anguf

Fácil. Irxa
Fino. Isdid
Flaco. Asdad

Fuerte, corpulento. Ish́a
Gordo. Azurar

Grande. Imeqqor
Guapo. Afalkay
Loco. Anafal. Anguf
Malvado. Axccan

Mentiroso. Butkerkas
Montañero. Abudrar / ibudraren
Miedoso. Amekśaḍ
Mendigo. Amatar
Mudo. Aziźun

Pequeño. Imezzey.
Servil. Ah́ezzar
Tuerto. Abikaḍ

AZEMZ D AYNUNEN (tiempo y números)

Siglo. Tasut
Año.
Aseggwas / iseggwasen
(Este año. Aseggwas-ad
Año pasado. Nḍaḍana
Próximo año. Imal)
Mes. Ayyur / ayyuren
(Este mes. Ayyur-ad
Mes pasado. Ayyur-ad izrin
Mes próximo. Ayyur-ad d-yuckan)
Semana. Imalass / id imalass
(Esta semana. Imalass-ad
Semana pasada. Imalass-ad izrin
Semana próxima. Imalass-ad d-yuckan)
Hora.Tasqqult
Minuto. Tusdat
Día (24 horas).
Ass / ussan
Día. Azal
(Hoy. Ghassa-ad
Otro día. Ghass-lli
Estos días. Ussan-ad
Ayer. iḍgam
Mañana. Azekka)
Noche. id
(La noche pasada. Diyyid-ad izrin)
A las 7 de la tarde. Tis sat n tdeggwat.
-MESES-IREN

Mes. Ayyur / iren
Enero. Janvier. Yenyur
Febrero.
Brayr. Sinyur
Marzo.
Mars. Kradyur
Abril.
Ibril. Kusyur
Mayo.
Mayuh. Semmusyur
Junio.
Yunyu. Sdisyur
Julio.
Yulyuz. Sayur
Agosto.
Ghuct. Tamyur
Septiembre.
Cutanbir. Tzayur
Octubre. Ktuber. Marawyur
Noviembre.
Nuwanbir. Yenamarawyur
Diciembre. Dujanbir . Ameggaruyur

-NÚMEROS-AYNUNEN

0. amya
1. Yan
2. Sin
3. krad
4. kkuź
5. śemmus
6. śeḍiś
7. sa
8. tam
9. teźa
10. mraw
11. yan d mraw
12. sin d mraw
13. krad d mraw
14. kkuź d maraw
20. Simeraw
21. simeraw d yan
22. simeraw d sin
30. krameraw
31. krameraw d yan
32. krameraw d sin

40. kumeraw
50. Śemmunraw
60. Śiḍmraw
70. Sameraw
80. Tameraw
90. Tźameraw

100. Timiḍi
200. Snat timmaḍ
300. Kraḍt timmaḍ
400. kuźt timmaḍ
1000. ifḍ
Millón. Agndid

----------

Ahora. Ghilad
Alba. Iggi n sbah
Amanecer. Assef
Antiguamente, antaño. Zikk ihal
Aniversario, cumpleaños. Tirwayin. Amulli. Feliz cumpleaños. Anammar tirwayin. Amulli ameggaz
Año. Aseggwas / iseggwasen. Awetay (Tua)
Año pasado. Nḍaḍan
Año próximo. Imal

Ayer. Iḍgam
Después. Zzgh
Esta semana. Imalass-ad
Este año. Aseggwas-ad
Este mes. Ayyur-ad
Estos días. ussan-ad
Jornada. Azal
Hasta mañana. Ar azekka
Hoy. Ghass-ad
La mañana. Tifawt
La tarde. Tizwaren
Mañana. Azekka
Más tarde. Arkigh
Mediodía. Azal
Media noche. Igryyiḍ
Mes. Ayyur / iren
Mes pasado. Ayyur-ad izrin
Noche. Id. ḍiyyid / aḍan
Noche pasada. D´iyyid-ad izrin
Otro día. Ghass-lli
Pasado. Zik
Pasado mañana. Nafaz´
Presente. Tura
Puesta de sol. Tiwwutc. Ŕŕwah́ n tafukt
Reloj. Imagana
Semana. Imalass / id imalass
Semana pasada. Imalass-ad izrin
Semana próxima. Imalass-ad d-yuckan
Siglo. Tasut
Tarde. Tazdwit. Tamedit
Tarde-noche. Tadggwat
Temporada. Azdaw
Temprano. Taylgi

-Tiempo atmosférico-

Tiempo. Azemz / izmaz
Época, Periodo.
Tizi
Mal tiempo. Gar azemz
Tiempo atmosférico. Ih́al
Hace calor. Irga ih́al

Invierno. Tagrest
Frío. Asmmi
Calor. Tirqqa. Tirghi
Cielo. Igenna / igenwan
Sol. Tafukt
Nube. Amedlu / imedla
Luna llena. Tamayyurt
Pedir la hora.
¿Qué hora es?. Mneckk ad ilkmen
Son las 10. Tlkem marawt
Son las 10 y media. Tlkem marawt d-uzgen
Son las 10 de la noche. Tlkem marawt n-díyyid´
Son las 10 de la mañana. Tlkem marawt n-uzal
No se que hora es. Ur ssnegh mneckk ad ilkmen

IMYAGEN (verbos)

Abandonar. fl
Abrir. rẓm
Acechar. mdi

Aclarar. slil
Acompañar. mun d
Acostumbrarse. imyur
Adelgazar. ssisdid
Alejarse. aggug
Almorzar. mmkl
Aparecer. aggw
Apretar, exprimir. ẓm
Aproximarse. aẓ
Aprovechar. Syafuten
Atravesar, cruzar. zgr
Ayudar. aws
Bailar. rkz
Bajar. ggwiz
Beber. su
Brotar liquido. fi
Burlarse. xwmmer
Buscar. siggl
Caer. ddr
Cambiar. snfl
Caminar. zzigz
Cansarse. rmi
Cantar. irar
Cerrar. qqen
Coger. Ghwi. asi

Comer. cc
Comprar. sgh
Conducir, manejar. s´ug
Conocer, saber. ssn
Correr. azzl
Costar. swu
Cruzar, atravesar. zger
Cultivar. krz
Dar, regalar, donar. fka
Decir. ini
Dejar, abandonar. ajj

Dejar. fl
Desaparecer. Afeg
Descansar. sunfu
Detenerse, pararse. bedd
Devolver. urri. rar
Dormir. gen
Elegir, escoger. sti
Embarazar. aru
Empezar. lha
Encender, calentar. ssrgh
Encontrar. afi
Encontrarse. mmiggir
Enfadar. Ẓu
Enriquecer. tbghr
Enseñar. Ml
Entender. ssns
Entiende. sfeld
Entrar. kcem
Enviar. ssafd´. azn
Escribir. ara
Escaparse. fllt

Escuchar. ssfeld
Escupir. ssufes
Esperar. qqls. s´br
Estar, haber, existir. Ili
Estar bien. fjjij
Existir. (v. Estar)
Exprimir, apretar. ẓm
Expulsar. ẓẓu
Golpear, pegar, combatir. ut . kkm
Haber. (v. Estar)
Habitar, vivir. zdegh
Hacer, fabricar, trabajar. sker
Hablar. sawl
Hervir. sis [ Aman sisnin `El agua hierve´]
Huir. rwl
Ir. ddu
Jurar. ggal
Lavarse, limpiar. ssird
Levantarse. nker

Limpiar. ssfd´
LLegar. lkem
Llenar. emmeṛ
LLevar. awi
Marcharse. ftu
Matar. negh
Mendigar. ttmntra
Mirar, ver. Ẓr
Moler. Zḍ
Montar en un vehiculo. ssudu
Morir. mmt
Mostrar, indicar. ml
Mover. mmass
Nacer. Lul
Ocultar, esconder. iffr
Oler. kḍu
Olvidar. ttu
Ordenar. Semun
Pagar. Xlls
Pasar por. kk
Pelar. ẓẓlm
Pelear. mmagh
Pensar. swingem
Perder. uḍḍer. [ yuḍḍer tisura-ns `Él ha perdido sus llaves´ ]

Perdonar. ssuref
Pernoctar. nes

Pasar. Zri
Pinchar, picar. qqs
Poder. Zd́aṛ
Poner. srs. gg
Preceder. zwur
Preparar. sala
Preguntar. saqsa [ Saqsa gh -watig `preguntar el precio´]
Probar. md´i
Quedarse. ghama
Querer. Iri
Rebelarse. ssnkr
Recargar. zziẓduy
Recoger, reunir. gr
Reflexionar. swingm
Regar, irrigar. ssu
Reir. Ḍṣṣa
Retrasarse. mat´l
Robar. Akwr
Romper. rz´
Saber, conocer. Ssn
Salir. Ffagh
Sentir. tsayafat
Ser. G
Ser grande. imghur
Ser pequeño. imeẓiy
Ser malo. ddser
Soñar. wwarg
Soplar. sud´
Subir. Ghli
Sufrir. Estar enfermo. Aden
Sugerir. issumer
Tener, poseer. t´t´f
Tocar. sli. ggr
Tomar, coger. Amẓ
Toser. ttusu
Trabajar. Xdem
Vaciar. ngi
Vender. Zznz
Ver, mirar. Ẓr
Venir. Ack

Vestirse. Ls
Viajar. mmuddu
Vivir. idir
Volar. Akwr
Volver. Aḍu


En Tamazight, el sistema verbal difiere del que conocemos en castellano, pues las conjugaciones verbales no se rigen bajo condiciones temporales sino aspectuales. Esto quiere decir que la forma del verbo varía si la realización de la acción es completa, incompleta, o habitual. No importa cuándo se realiza la acción. Dependiendo del contexto, éstos pueden adquirir uno u otro valor temporal. Para definir claramente el valor temporal de un verbo, en tamazight se usan ciertas partículas que van situadas delante del verbo.

Sólo existen 3 FORMAS VERBALES:

-Acción completa. (Pasado / presente)

-Acción incompleta. (Futuro / Subjuntivo)
-Acción incompleta habitual. (Presente continuo)

El verbo está formado por tres partes: Raíz verbal + índice personal + índice aspectual
Ejemplo: NGA (=somos). N= índice personal. G= raíz verbal (=ser, sé tú). A= índice aspectual
-TABLA DE ÍNDICES PERSONALES (No varían sea cual sea la raíz)
(raíz)-gh yo...
T-(raíz)-T tu...
i-(raíz) él...
t-(raíz) ella...
n-(raíz) nosotros...
t-(raíz)-m ustedes, vosostros...
t-(raíz)-mt ustedes, vosostras...
(raíz)-n ellos....
t-(raíz)-nt ellas...
-Conjugación verbo "G" (=ser, estar en un estado de ánimo -no lugar-)

Yo soy. Gigh
Tú eres. tgit
Él es. iga
Ella es. tga
Nosotros somos. nga
Ustedes son. tgam
Ustedes son (fem.). tgamt
Ellos son. Gan
Ellas son. Gant

-Conjugación verbo "ili " (=estar en un lugar, haber, existir) [verbo más utilizado en tamazight]
Yo estoy. lligh
Tú estás. tllit
Él está. Hay. illa
Ella está. Hay. tlla
Nosotros/as estamos. nlla
Ustedes están. tllam
Ellos están. Hay. llan
Ellas están. Hay. llant
-Conjugación verbo "Sker" (=hacer)
Yo hago. skergh
Tú haces. tskert
Él hace. isker
Ella hace. tsker
Nosotros hacemos. nsker
Vosotros haceis. tskerm
Ellos hacen. skern
Ellas hacen. skernt

Conversaciones

Saludos, hola. Azul
Saludos a ustedes. Azul fel-awen
Buenos días. Tifawin
Buenas tardes. Timkliwin
Buenas noches. Timinsiwin
¿Cómo te llamas? (masc). Mad ak isem?
Yo me llamo Aday. Nekki isem iyyi Aday
¿Cómo te llamas? (fem). Mad am isem?
Yo me llamo Yaiza. Nekki isem iyyi Yaiza
¿Quién eres tú?. Mad tgit?
Yo soy Jonay. Nekki gigh Jonay
Encantado, es un honor. S waddur
Encantado de conocerte. S waddur tusna nek
Bravo!. Ayyuz
Bienvenidos. Berrkat. Ansuf yiswen
¿Qué hay?. Ma illan?
¿Qué haces?. Ma teskart?
Nada, aquí estamos. Amya, hayyagh.
¿Cómo estás? (chico). Manzakin?
¿Cómo estás? (chica). Manzakem inn?
¿Cómo estás?. Manik ad tgit?
Si, estoy bien, gracias. Yyih, fjjijgh, tanemmirt.
Estoy bien, ¿y tú?. Fjjijgh, imma kiyyi?
Aquí estamos. Hayyagh
Más o menos. Kra n imik
No. Uhu. Uhuy
Fatal, no soy nada. Ur gigh amya
Por favor, si quieres. Igh trit
Gracias. Tanemmirt
De nada. Fumya
Perdón. Ssuref iyyi
De acuerdo, ok. Waxxa
Hasta dentro de un rato. Ar imikk
Hasta ahora. Ar imir
Hasta mañana. Ar azkka
Cuídate. Thalla gh ixef nek
Hasta la vista, adios. Hakinn ghinn. Ar timlilit

PRONOMBRES

Yo. Nekki
Tú (masc). Kiyyi
Tú (fem.). Kemmi
Él. Netta
Ella. Nettat
Nosotros. Nekkwni
Nosotras. Nekkunti
Vosotros/Ustedes. Kwnni
Vosotras/Ustedes. Kwnninti
Ellos. Nettni
Ellas. Nettenti

Vocabulario suplemetario


-PAÍSES, GENTILICIOS Y LENGUAS

Africano. Afriki / ifrikiyen
Alemania. Aliman
Alemán (len.). Talalmanit
Árabe (gen.). A3rab / a3raben. Iziker / izakaren (forma despectiva)
Árabe (lengua). Ta3rabt
Arabófono. Aarbawal
Argelia. Ddzayr
Argelino. Azayri / izayriyen
Bambara. Tabambarit
Belga. Abeljiki / ibeljikiyen
Belgica. Biljik
Berberófono. Amazghawal
Canarias. Tikanariyin
Canario. Akanari / ikanaren
Chino (lengua). Tacinwit. Tasinit
Chino (gen). Asini / isiniyen
España. Sbbanya
Español (lengua). Tasbenyult. Taspenyulit
Español (gen.). Asbenyul / isbenyulen
Estados Unidos. Marikan
Etnia. Afgan / ifganen
Francia. Fṛansa
Francés (gen.). Fṛansis / ifṛansisen
Francés (len.). Tafṛansist
Gran Bretaña. Ingliz
Holanda. Hulanda
Holandés (len.). Tahulandit
Inglés (len.). Tinglizt
Insular, isleño. Imigzir / imigziren
Italia. Ttalyan
Japonés (len). Tajapunit
Lengua. Tutlayt / tutlayin
Marroquí (gen.). Amerruki / imerrukayen. (f.) Tamerrukit / timerrukayin
Marruecos. Merruk. Lmaghribi
Montañero. Abudrar / ibudraren
Oriente. Iming
Polaco(len). Tapulandit
Portugués (lengua). Taberṭeqiṣt
Portugués (gen.). Aberteqis / iberteqisen
Pueblo, nación. Aghref / igherfan
Ruso (len). Tarusit
Suiza. Swisra
Tashelhit (dialecto bereber del Suss). Tacelḥit. Tasussit
Túnez. Tunes

-GUERRA

Acecho. Tamdayt

Alarma. Tadyut
Armas. Irbaben

Bala. Tigirit / tigiriyin
Bandolera. Asali / isulay
Caído. Inighi / inaghan
Cartuchera. Askumes / iskumas
Fusil. Aburi / ibura
(Punto de mira. Tizit / tizatin
Caja del fusil. Tanaka / tinakwin
Culata. Taghṛut́ / tighṛaḍ)

Hombre. Argaz / irgazen
Información. Talghut / tilgha
Lanza de madera. Taghda / tighdawin
Marcha. Tawada / tiwadiwin
Matanza, masacre. Imigh / imaghen
Matar. Negh
Pólvora. Tiẓit
Prisionero. Ukrif / ukrifen
Trinchera. Acbar / icbaren


-IKWLAN (Colores)

Color. Aklu / ikwlan. Inil / inilen
Blanco. Umlil / umlilen. Tumlilit / tumlilin (fem)
Negro. Aseggan / isegganen. Taseggant / tisegganin (fem). Aberkan. Abezzan.
Amarillo. Awragh / iwraghen. Tawraght / tiwraghin (fem)
Rojo. Azeggwagh / izuggaghen. Tazeggwagh / tizeggwaghin (fem.)
Azul. Azegzaw / izegzawen. Tazegzawt / tizegzawin (fem)
Verde. Adal
Marrón. Awras

-DEPORTE

Adversarios. Ijuriten
Copa de África. Teqqbuct n ifriqqya
Deporte. Taddalt
Lucha (deporte). Tabellant / tibellanin
Luchador. Anabbellan / inabbellanen
Marcha con paso gimnástico. Tabbaydit

-OTRAS PALABRAS

Angustia. Taguḍi
Catastrofe. Tawaghit
Causas. Talghiwin
Circunstancias, condiciones. Tifadiwin
Condiciones, circunstancias. Tifadiwin

Construcción. Tuska

Cuchicheo, murmurro. Amcumc

Desesperanza. Tersant

Destino. Artum

Difícil. Immran

Digno. Tinezgit

Elemento. Afredis / iferdisen

Escencia, naturaleza. Tumast / tumasin

Experiencias. Tirmitin

Extraordinario. Takunt

Humilde. Amedray

Importancia. Asuger

Interesantes. Tetqqesnin

Llama de fuego. Tameẓla / timeẓliwin

Materia. Tanga / tangawin

Medios, mecanismos. Allalen

Metal. Aẓebẓab / iẓebẓaben (Tua)

Mineral. Azara / izaran

Por ejemplo. S umedya

Problema. Tamukrist / timukrisin

Relatividad. Timmasgheft

Secretos. Tagziwin

Simple. Anzil

Solución. Afra

Sustancia. Asentel / isental

Vacío. Ilem / ilmawen

Verdad. Tidet